IBS – Zespół Jelita drażliwego – styl życia

Styl życia to kolejny ważny element, biorąc pod uwagę leczenie IBS (IBS – z ang. Irritable Bowel Syndrome). Sen, aktywność fizyczna czy stan psychiczny są tak samo istotne jak leczenie farmakologiczne i żywieniowe. Aby osiągnąć pożądane efekty (w postaci ustąpienia objawów), starajmy się podchodzić do leczenia całościowo. W dzisiejszym wpisie postaram się przybliżyć Ci te zagadnienia. Życzę udanej lektury!

Spis treści:

1. Sen a IBS
2. Aktywny styl życia
3. Psychika – czy ma znaczenie?
   • Terapia a IBS
   • Stres a IBS
4. Podsumowanie

Sen a IBS

Z badań naukowych wynika, że istnieje istotna korelacja pomiędzy zaburzeniami snu a nasileniem objawów zespołu jelita drażliwego. Wśród osób zmagających się z IBS, problem ten dotyka około 37,6% populacji.

Przewlekły ból poprzez aktywację współczulnego układu nerwowego, może zaburzać regenerację nocną – wpływając na jej jakość i wydajność. Z drugiej strony zaburzenia snu mogą wpływać na nasilenie i występowanie bólu. Mechanizmem odpowiedzialnym za taki stan rzeczy jest najprawdopodobniej stres psychologiczny.

W artykułach wskazuje się na analogiczny system pomiędzy snem a składem i aktywnością mikrobiomu. Mikroorganizmy bytujące w dolnym odcinku przewodu pokarmowego poprzez: peptydy muamylowe, lipsacharydy oraz melatoninę – mogą wpływać na jakość, długość i wydajność snu. Przeciwlegle, przewlekłe zaburzenia snu  mogą niekorzystnie modulować skład mikrobioty.

Całokształt wspomnianych mechanizmów może objawiać się zwiększonymi dolegliwościami charakterystycznymi dla IBS. Niską jakość snu wskazuje się jako czynnik mogący stanowić podłoże do pojawienia się: bólu/dyskomfortu w obrębie przewodu pokarmowego, zwiększonego stresu (w tym depresji i lęku) oraz zmęczenia i senności dnia następnego.

Aktywny styl życia

Aktywność fizyczna jest jednym z filarów zdrowego stylu życia. Zaniedbania na tym poziomie mogą skutkować wieloma konsekwencjami. Artykuły naukowe wskazują na zwiększone ryzyko występowania zespołu jelita drażliwego u osób stroniących od ruchu. 

Nadmiar tkanki tłuszczowej, który często jest spowodowany siedzącym trybem życia, wpływa m.in. na regulację hormonów żołądkowo-jelitowych.

Wykonywanie regularnych ćwiczeń zaleca się w celu zmniejszenia dolegliwości pacjentom, którzy już zmagają się z IBS. Z badań naukowych wynika, że zwiększona aktywność ułatwia przepływ gazów jelitowych, zmniejszając tym samym ból brzucha i wzdęcia. Ilość oraz intensywność treningów powinny zostać ustalone indywidualnie do osoby. Zbyt intensywny wysiłek u pacjentów z postacią biegunkową IBS może przyspieszać pasaż jelitowy, zwiększając dolegliwości. U pacjentów z IBS-C (jeżeli objawy nie są pod kontrolą) zbyt intensywna aktywność może zwiększać wzdęcia brzucha.

Przeprowadzono badania które trwały 12 tygodni. Uczestnicy zmagający się z IBS wykonywali od 20 do 60 minut umiarkowanej i/lub intensywnej aktywności. Osoby wykonujące ćwiczenia od 3 do 5 razy w tygodniu zgłaszali znaczącą poprawę względem problemów żołądkowo-jelitowych oraz psychologicznych. Inne artykuły dostarczyły także dowodów na istotne korzyści wykonywania regularnej aktywności w celu łagodzenia zaparć. Unikanie siedzącego trybu życia może również wpływać na oś mózg-jelita, dzięki działaniu: neurodegeneracyjnym, neuroadaptacyjnym i neuroprotekcyjnym.

Psychika – czy ma znaczenie?

Doświadczenia z wczesnego życia, stres, negatywne wydarzenia, urazy, kultura, poziom wsparcia czy presji – są czynnikami psychospołecznymi, które potencjalnie uznaje się za jedną z głównych przyczyn występowania IBS.

W artykułach naukowych dostrzeżono, że psychoterapia w leczeniu IBS jest tak samo ważnym aspektem jak interwencje dietetyczne, zmiana stylu życia czy leczenie farmakologiczne. Zaznacza się, że leczenia nie musi przechodzić każda osoba zmagająca się z zespołem jelita drażliwego.

National Institute of Health and Care Excellence (NICE) wydał zalecenia z których wynika, że po roku braku reakcji na leczenie, pacjentów należy skierować po pomoc do psychoterapeuty. Zaznacza się także, że szansa powodzenia jest tym większa, im bardziej otwarty na psychoterapię jest pacjent.

Światowa Organizacja Gastroenterologiczna także wskazuje na pozytywny wpływ edukacji psychospołecznej na leczenie.  Edukacja psychologiczna polega na wyjaśnieniu: skąd się bierze jego choroba, na czym polega, jaka jest patofizjologia, rokowania oraz formy leczenia. Działania w tym zakresie wpływają m.in. na lepszą relację lekarz-pacjent i zwiększone zaufanie, co może się przekładać na leczenie.

Wskazuje się, że psychoedukacja może także pozwolić na uniknięcie w przyszłości powtarzalnych i nieodpowiednich interwencji terapeutycznych.

Terapia a IBS

Terapia poznawczo-behawioralna jest jedną z interwencji psychologicznych najczęściej stosowanych w zespole jelita drażliwego. Jej celem jest zmniejszenie lęku oraz zmiany we wzorcach behawioralnych. Z metaanalizy opublikowanej w 2019 roku wynika, że pacjenci poddani terapii zredukowali ilość dolegliwości żołądkowo-jelitowych o około 50%. Dodatkowo zmniejszeniu uległa ilość objawów charakterystycznych dla depresji. Osoby korzystające z tego typu pomocy przez dłuższy okres czasu zgłaszały: zredukowanie dolegliwości IBS, poprawę samopoczucia, lepszą kontrolę nad chorobą oraz poprawę jakości życia.

Psychoterapia psychodynamiczna polega na rozwiązywaniu konfliktów interpersonalnych i wewnętrznych. Wskazuje się, że wspomniane problemy psychologiczne mogą oddziaływać na wzrost i utrzymywanie się symptomów IBS. Światowa Organizacja Gastroenterologiczna zaleca zastosowanie tego rodzaju terapii w celu złagodzenia objawów.

Pacjenci z IBS mogą również skorzystać z wiedzy szeroko dostępnej. Nauka strategii radzenia sobie z emocjami i leczenia wykazuje dobre efekty terapeutyczne. Z badań wynika, że osoby które postanowiły same zmienić swoje życie i zatroszczyć się o wcześniej wspomniane aspekty, poprawiły jakość swojego życia i rzadziej korzystały z pomocy lekarskiej. Zmniejszeniu uległy także objawy somatyczne.

Terapia oparta na uważności łączy ze sobą elementy terapii poznawczo-behawioralnej ze skupieniem. Celem tego modelu jest nauka bycia w teraźniejszości. Pacjenci z IBS stosujący tą terapię koncentrują się na postrzeganiu dolegliwości i uczą się jak sobie z nimi radzić. Połączenie pomiędzy ciałem a umysłem wpływa na poziom napięcia mięśniowego, oddech, postawę oraz funkcjonowanie narządów wewnętrznych. Przeprowadzono badania w których 75 kobiet z IBS przez 8 tygodni stosowały terapię opartą na uważności. W wynikach dostrzeżono: redukcję stresu, poprawę jakości życia, zmniejszeniu uległa wrażliwość trzewna oraz ilość odczuwanego stresu.

Stres a IBS

Na oś mózg-jelito i występowanie dolegliwości w znacznym stopniu wpływa stres. Jedną z metod redukcji negatywnych emocji jest terapia relaksacyjna. Metody stosowane w terapii to m.in.: rozluźnianie mięśni, joga, techniki oddechowe.

Artykuły naukowe dostarczają dowodów na skuteczną redukcję dolegliwości u osób z IBS u których zastosowano program radzenia sobie ze stresem. Pacjenci wskazywali na redukcję bólu i objawów od strony przewodu pokarmowego. W porównaniu z interwencją farmakologiczną, metoda polegająca na relaksacji może z większą skutecznością zmniejszyć lęk.

Podsumowanie

Przyglądając się osobom zmagającym się z zespołem jelita drażliwego, możemy z całą pewnością stwierdzić iż zajęcie się tylko jednym aspektem życia, będzie niewystarczające. Chcąc pozbyć się dolegliwości żołądkowo-jelitowych warto zwrócić uwagę na cały styl życia, ponieważ tylko wtedy możliwe będzie ich wyeliminowanie i/lub zmniejszenie.

W kontekście żywienia warto zapoznać się z artykułem dotyczącym diety w IBS (IBS – Zespół Jelita Drażliwego – Dieta).

Aktywność fizyczna powinna stanowić nieodłączny element życia każdego z nas. W przypadku problemów z przewodem pokarmowym wzmożony wysiłek może być zarówno receptą na zdrowie jak i zagrożeniem. Ilość sportu należy rozważyć więc indywidualnie w zależności od obecnego stanu zdrowia i ilości wykonywanej dotychczas.

Sen to aspekt o który szczególnie warto uwzględnić planując zmiany, ponieważ bezpośrednio może przekładać się na występowanie i/lub nasilenie objawów.

I ostatnie, choć nie mniej ważne – zdrowie psychiczne. Z perspektywy mojej jako dietetyka wynika, iż najczęściej zaostrzenie objawów jak i ich występowanie, jest powiązane z stanem psychicznym i zbyt dużą ekspozycją na stres. Podobne wnioski można zauważyć w licznych artykułach naukowych. Nauka radzenia sobie z trudnymi emocjami, psychoterapia czy inne formy samoopomocy powinny stanowić złoty standard leczenia zaburzeń pracy przewodu pokarmowego.

IBS sty życia

---

• Facebook
• Instagram
• Mail
• YouTube

Sprawdź inne treści z zakresu zdrowia – kliknij tutaj – oraz polecane przepisy – kliknij tutaj

YouTube

Sprawdź inne treści z zakresu zdrowia – kliknij tutaj – oraz polecane przepisy – kliknij tutaj

YouTube